اجراي پژوهش
مشاركتي در امور تغليظ مجتمع مس سرچشمه
صمد بنيسي1، موسي
پوركاني2 و علي كارگر3
1- بخش مهندسي معدن، دانشكده فني ومهندسي، دانشگاه شهيد باهنر
كرمان
2- مركز تحقيق و توسعه، مجتمع مس سرچشمه، رفسنجان
3- امور تغليظ، مجتمع مس سرچشمه،
رفسنجان
چكيده
بالا بردن سطح آگاهي و به روز
نمودن اطلاعات كاركنان واحدهاي صنعتي از ضروريات گستردهتر كردن فعاليتهاي پژوهشي
است. اين ارتقاء علمي از طريق آموزشهاي
مختلف، بستر مناسبي را جهت ايجاد انگيزه و شروع پژوهش در سطوح پايينتر هرم نيروي
انساني سازمان فراهم مي نمايد. تجربه نشان داده است كه افزايش آگاهي كاركنان به
طريق مستقيم به شيوه برگزاري كلاسهاي معمول آموزشي نسبت به روشهاي غير مستقيم كه
از طريق ارائه مطالعات موردي و بحث و گفتگو انجام شود از كارايي كمتري برخوردار
است.
پژوهش مشاركتي در واقع نهادينه
كردن تحقيق با عمومي تر كردن آن با انتقال
اين نوع فعاليتها به سطوح پايين تر در هرم نيروي انساني صنايع مي باشد. اين امر باعث
انتقال حركت پژوهشي از رده هاي پايين به بالاي سازمان مي شود كه ميتواند انجام
پژوهش را از حالت صرفاً دستور از بالا و تا حدي فرمايشي خارج كند و در بافت سازمان
نهادينه سازد. ايجاد و رشد فرهنگ تفكر در
خصوص بهبود فرآيند در هر مرحله از عمليات و اعتقاد به اين باور كه " ممكن است
راه بهتري نيز وجود داشته باشد " مهمترين هدف پژوهش مشاركتي است.
در طي سال 81 موضوعات ارائه
شده در قالب چهار دسته بودند كه عبارتند از : آشنايي با عمليات كارخانه تغليظ ،
معرفي تكنولوژي هاي نو، ارائه نتايج
تحقيقات انجام شده و آشنايي با اصول فرآوري مواد.
از آن جايي كه لازمه انجام هر گونه تحقيق در گرو آگاهي از اصول و مباني
حاكم بر موضوع تحقيق مي باشد 27 درصد جلسات به اين امر اختصاص داده شد. روند رو به رشد تكنولوژي كه هر روز سرعت بيشتري
به خود مي گيرد نيز در برنامه ريزي هاي انجام شده در جلسات مد نظر بوده و 19 درصد
از زمان جلسات در اين خصوص بحث و گفتگو شده است . بيشترين سهم از موضوعات ارائه شده را
متالورژي تغليظ و امور تحقيقات به خود اختصاص دادند. يكي از نكات قابل
توجه، در گير بودن اكثر واحدهاي توليدي از جمله عمليات، مكانيك و طرح توسعه و مشاركت آنها در نهادينه
كردن پژوهشي بوده است.
1-
مقدمه
بالا بردن سطح آگاهي و به روز نمودن اطلاعات
كاركنان واحدهاي صنعتي از ضروريات گستردهتر كردن فعاليتهاي پژوهشي است. اين ارتقاء علمي از طريق آموزشهاي مختلف، بستر مناسبي
را جهت ايجاد انگيزه و شروع پژوهش در سطوح پايينتر هرم نيروي انساني سازمان فراهم
مي نمايد. تجربه نشان داده است كه افزايش آگاهي كاركنان به طريق مستقيم به شيوه
برگزاري كلاسهاي معمول آموزشي نسبت به روشهاي غير مستقيم كه از طريق ارائه مطالعات
موردي و بحث و گفتگو انجام شود از كارايي كمتري برخوردار است.
ارتقاء سطح علمي كاركنان واحدهاي صنعتي و
آشنايي آنها با امور پژوهشي از طريق انجام فعاليتهاي تحقيقاتي كوچك مقياس، باعث مي
شود تا مشكلات موجود صنايع به طور دقيق و با زباني كه براي محققين ديگر بخصوص
دانشگاهي قابل فهم باشد ارائه و تعريف شوند. از مشكلاتي كه همواره از آن به عنوان
يكي از موانع بزرگ گسترش تحقيق در صنايع ياد مي شود، عدم تعريف دقيق مشكلات موجود
به زبان شناخته شده براي محققين است.
در مواردي نيز كارهاي پژوهشي انجام شده به
دليل عدم تعريف شرح خدمات دقيق، در ارزيابي نهايي پروژه به بروز اختلاف بين محقق و
واحد صنعتي مربوط منجر شده است. واحدهاي صنعتي عموماً تاثير تحقيق را در
تاثيرگذاري فيزيكي و ملموس در خط توليد مي
بينند در حاليكه ممكن است براي محقق بخصوص محقق دانشگاهي اين امر در اولويت
قرار نداشته باشد. با مشخص تر شدن اولويت هاي پژوهشي كه از طرف
كاركنان عملياتي آشنا به زبان محقق ارائه مي شود امكان گسترده تر شدن فعاليتهاي
پژوهشي از طريق انجام پروژههاي دانشجويي ( كارشناسي ارشد و دكتري ) و عقد قرار
داد با مراكز دانشگاهي و تحقيقاتي و شركتهاي خصوصي فراهم مي گردد.
پژوهش مشاركتي در واقع نهادينه كردن تحقيق با عمومي تر كردن آن با انتقال اين نوع
فعاليتها به سطوح پايين تر در هرم نيروي انساني صنايع مي باشد. اين امر باعث
انتقال حركت پژوهشي از رده هاي پايين به بالاي سازمان مي شود كه ميتواند انجام
پژوهش را از حالت صرفاً دستور از بالا و تا حدي فرمايشي خارج كند و در بافت سازمان
نهادينه سازد.
2- مروري بر نوع فعاليتهاي پژوهشي انجام شده در هشت
سال گذشته در امور تغليظ مجتمع مس سرچشمه
در هشت سال گذشته فعاليتهاي پژوهشي كاربردي كه
با همكاري پرسنل تغليظ، تحقيقات و دانشگاهها از طريق دانشجويان كارشناسي ارشد و
دكتري انجام شده، مراحل مختلفي را طي كرده كه به طور خلاصه به آنها اشاره ميشود[10-1]:
2-1 شناخت فرآيند و مشكلات موجود
در سالهاي اوليه شروع فعاليتهاي پژوهشي كه
با همكاري پرسنل تغليظ و تحقيقات صورت مي
گرفت هدف اصلي شناخت دقيق فرآيند و مشخص كردن گلوگاههاي موجود و شناسايي عوامل كاهش دهنده بهرهوري
بود. در طي اين دوره به طور غير مستقيم
افراد درگير، آموزش عملي تحقيق كاربردي را گذراندند و علاوه بر آن دوره هاي كوتاه
مدت حداكثر يك هفتهاي در خصوص مسائل كارخانه جهت تحليل بيشتر و دقيق تر ترتيب
داده مي شد. تعداد و تنوع موضوعات ارائه شده در اين دورهها باعث شد كه اولين حركت
جدي در جهت ارتقاء دانش فني كاركنان صورت گيرد و علاوه بر آن بستر پژوهش هاي درون
سازماني نيز فراهم گردد.
2-2 افزايش كارآيي و رفع مشكلات
بعد از كسب اطلاعات در خصوص خط توليد و روند
انجام امور، مشكلات موجود اولويت بندي شدند
و در جهت حل آنها قدم هاي موثري برداشته شد. اين مرحله از فعاليتها كه چند سال نيز به طول انجاميد،
باعث افزايش كارايي و تثبيت روند عمليات گرديد.
نكته اصلي كه بايد به آن اشاره كرد اين است كه در اين مرحله اكثر عوامل موثر در واحدهاي
مختلف كارخانه شناسايي شدند و ارزيابي دقيق و مستند جاي اظهار نظر هاي كلي و گاهاً
بدون اطلاعات دقيق را گرفت. در اين مرحله فرآيند ديگر به صورت يك جعبه سياه بزرگ
ديده نمي شد بلكه اجزاء آن شناسايي شده و وظيفه هر كدام تا حد زيادي نيز روشن شده
بود.
بهينه سازي به همراه اصلاح روشهايي كه به
اجرا درآمد تاثيرات چشمگيري در كميت و كيفيت محصول توليد شده داشت. يكي از مشخصات اين مرحله از پژوهش
استفاده از امكانات موجود و اعمال اصلاحات به طوري كه به خريد تجهيزات و يا تغييرات
عمده نياز نداشته باشد، بود. به عبارت
ديگر انجام بيش از 10 پروژه مختلف در خط توليد، هزينه خريد تجهيزاتي در بر نداشت.
اين مسئله ارزش موفقيت كارهاي انجام شده را با توجه به عدم صرف هزينه زياد را بيش
از پيش نمايان مي سازد.
از نكات برجسته اين مرحله، ارائه نتايج و
بررسي كارهاي انجام شده به صورت ارائه سمينارهايي با حضور افراد ذي نفع در پژوهش
بود. اين كار علاوه بر ملموس تر كردن نتايج بدست آمده، راه را جهت ادامه اين نوع
فعاليتها آماده تر ميكرد . نقد و بررسي نتايج و ارائه پيشنهادات مختلف در موارد
زيادي باعث جهت گيري صحيح فعاليتها و در نتيجه موثرتر شدن پژوهش هاي انجام شده
گرديد.
2-3 آشنايي با تكنولوژيهاي جديد
با توجه به پيشرفتهاي اخير در صنعت فرآوري
مواد و به كارگيري بعضي از اين تكنولوژيها در طرح توسعه كارخانه تغليظ، بخشي از
فعاليتهاي پژوهشي نيز به اين سمت هدايت شد. طراحي و نصب سلول فلوتاسيون ستوني به
همراه انتشار ترجمه كتابي در اين خصوص و جمع آوري و تدوين تكنولوژي آسياهاي خود
شكن و نيمه خود شكن در سه جلد از عمده فعاليتهاي انجام شده در اين بخش بوده است
. نصب سلول ستوني در واحد نيمه صنعتي و به
كارگيري آن علاوه بر ارتقاء دانش فني كاركنان، تجربيات باارزشي قبل از راه اندازي
سلول هاي فلوتاسيون صنعتي در اختيار واحد عملياتي قرار داد.
3ـ پژوهش مشاركتي
هدف اصلي از پژوهش مشاركتي درگير كردن بدنه
اصلي سيستم نيروي انساني متخصص واحد عملياتي در پژوهش است. نوع و عمق پژوهش در اين
حالت تا حدي متفاوت با تعاريف متعارف مي باشد. ايجاد و رشد فرهنگ تفكر در خصوص
بهبود فرآيند در هر مرحله از عمليات و اعتقاد به اين باور كه " ممكن است
راه بهتري نيز وجود داشته باشد " مهمترين هدف پژوهش مشاركتي است.
اين نوع پژوهش با معرفي فرآيند و تجهيزات هر
واحد توسط افراد مسئول آن شروع مي شود. در اين مرحله، ابتدا آشنايي دقيق با روند
عمليات مد نظر است ولي در مراحل بعد به طور طبيعي رفع مشكلات موجود، كنترل و بهينه
سازي نيز جزء فعاليتهاي اين نوع پژوهش به حساب مي آيد.
با مشخص شدن گلوگاههاي فرآيندي، مي توان
انتظار داشت كه پروژه هايي تعريف شوند كه علاوه بر ملموس بودن براي كاركنان
عملياتي بعد از انجام به طور مستقيم و يا غير مستقيم در خط توليد مفيد واقع شوند.
يكي از نتايج اين نوع پژوهشي مشاركتي ايجاد انگيزه طبيعي جهت انجام پروژه هاي مختلف
مي باشد. اين امر باعث مي شود كه بستر مناسبي جهت انجام پروژه هاي تحقيقاتي ايجاد
شود كه در غير اين صورت تقريباً غير قابل دستيابي است. تجربه نشان داده است كه
انجام پژوهش دستوري و يا آيين نامه اي نمي تواند به طور پايدار كار ساز باشد و به
دليل نهادينه نشدن عمر كوتاهي دارد. انجام كارهاي پژوهشي هر چند كوچك توسط كاركنان
مي تواند قدم بزرگي در جهت رفع سد مشكل بودن انجام كارهاي تحقيقاتي باشد و زمينه
را جهت فراگيرترشدن تحقيق در سازمان فراهم نمايد. ارائه شدن موضوعات توسط كاركنان
براي كاركنان، ميزان پذيرش نتايج پژوهش و مشاركت آنها را در ادامه كار افزايش مي
دهد.
بخشي از پژوهش مشاركتي در مجتمع، توصيف روند
عمليات توسط كارشناسان مسئول واحدها ميباشد. اين امر به طور غير مستقيم ديدگاه
جديدي را از پژوهش ارائه مي دهد. بدين معنا كه دقت نظر در روند كارهاي معمول خود
مي تواند كار پژوهشي باشد و يا منجر به كار پژوهشي گردد. بدليل متنوع بودن
موضوعات، تقريباً تمام واحدهاي عملياتي در اين امر دخيل مي باشند و همه افراد از
فعاليتهاي واحدهاي مختلف آگاه مي شوند و تا اندازه اي نتايجي مشابه چرخش شغلي كه
در بعضي از سازمانها به اجرا در مي آيد را به همراه دارد. در مواردي نتايج بدست
آمده از يك پژوهش در يك واحد ممكن است تاثيراتي در واحد هاي ديگر داشته باشد كه
محقق اصلي آن را در نظر نگرفته باشد ولي ارائه آن در جمعي كه واحدهاي مختلف در آن
شركت دارند مي تواند اين نقيصه را رفع نمايد و به جامع نگري در اجراي پيشنهادها
منجر شود.
از مزاياي جنبي پژوهش مشاركتي مي توان به
همسان كردن سطح معلومات كاركنان و كارآموزي غير مستقيم افراد تازه استخدام شده و
بالا بردن تجربه كاري اشاره كرد. از آن
جايي كه در برنامه كاري پژوهش مشاركتي بخشي نيز به معرفي تكنولوژي هاي جديد اختصاص
دارد، در نتيجه اطلاعات افراد در هر واحد به طور مستمر به روز مي شود. اين كار
علاوه بر فراهم كردن امكان به كارگيري آنها در خط توليد، مي تواند باعث اصلاح يا
تغيير روند فعلي عمليات نيز گردد.
4- نگاهي به موضوعات بررسي شده و واحدهاي ارائه
كننده در سال 1381
در طي سال 81 موضوعات ارائه شده كه بصورت نشستهاي
هفتگي مشترك بين امور تغليظ و امور تحقيقات برگزار گرديد در قالب چهار دسته بودند
كه عبارتند از :
ـ آشنايي با
عمليات كارخانه تغليظ
ـ معرفي
تكنولوژي هاي نو
ـ ارائه
نتايج تحقيقات انجام شده
ـ آشنايي با
اصول فرآوري مواد
شكل1 سهم هر
يك از اين موضوعات را در طي يك سال برگزاري جلسات نشان مي دهد . بالاترين سهم
(8/37%) مربوط به نتايج حاصل از بررسيهاي انجام شده در خصوص مشكلات و يا بهبود فرآيند در خط توليد مي باشد
. اين امر اولويت داشتن مشكلات كارخانه در فعاليتهاي تحقيقاتي انجام شده را نشان
مي دهد.

شكل 1: تقسيم بندي سمينار هاي تشكيل شده بر اساس موضوعات (بر حسب
درصد)
از آن جايي
كه لازمه انجام هر گونه تحقيق در گرو آگاهي از اصول و مباني حاكم بر موضوع تحقيق
مي باشد 27 درصد جلسات به اين امر اختصاص داده شد. روند رو به رشد تكنولوژي كه هر
روز سرعت بيشتري به خود مي گيرد نيز در برنامه ريزي هاي انجام شده در جلسات مد نظر
بوده و 19 درصد از زمان جلسات در اين خصوص بحث و گفتگو شده است . از جمله نكاتي كه
در واحدهاي صنعتي در ارتباط با تحقيق كاربردي به آن كمتر توجه مي شود، قدم اول كار
يعني آشنايي دقيق كاركنان از نحوه كار واحد خود مي باشد. به عبارت ديگر اگر هدف از انجام تحقيق افزايش
بهرهوري باشد، اولين مرحله، استفاده صحيح از تجهيزات و فرآيند موجود در سايه كسب
اطلاعات لازم مي باشد. به همين دليل شش هفته از جلسات به ارائه خلاصه اي از دستورالعمل
هاي مربوط به طرح اوليه كارخانه اختصاص داده شد.
اين كار توسط مسئولين همان واحد انجام شدكه علاوه بر افزايش اطلاعات كلي
كاركنان ديگر واحدها، به طرح عدم تطابقهاي احتمالي وضعيت موجود با شرايط پيش بيني
شده در طرح اوليه انجاميد كه بدنبال آن تصميمات مقتضي با توجه به حضور دائمي مدير
و روساي امور تغليظ در جلسات گرفته شد. در
مواردي عدم مراجعه طولاني مدت به دستورالعملهاي اوليه كارخانه باعث بروز مشكلاتي
نيز شده بود. از نكات قابل توجه در اين
خصوص ترجمه دستورالعملهاي موجود به فارسي و امكان استفاده بيشتر و بهتر آن توسط
كاركنان امور بود.
تقسيم بندي
موضوعات ارائه شده بر اساس واحد مربوطه در شكل 2 آمده است .

شكل2 : سهم واحد هاي مختلف در ارائه سمينارهاي علمي در سال 81
(بر حسب درصد)
بيشترين سهم
از موضوعات ارائه شده را متالورژي تغليظ و امور تحقيقات به خود اختصاص
دادند. يكي از نكات قابل توجه، در گير بودن اكثر واحدهاي توليدي از جمله عمليات،
مكانيك و طرح توسعه و مشاركت آنها در نهادينه كردن پژوهش بوده است. براي افزايش و به روز كردن اطلاعات افراد، از
طرح هاي جديد كارخانه هاي فرآوري ديگرمانند ميدوك نيز با دعوت از كارشناسان آنها
اطلاع كافي كسب گرديد كه سهم آنها در گروه متفرقه نشان داده شده است.
5- پيشنهادهايي جهت مقابله با چالشهاي فعاليتهاي
پژوهشي در كارخانه تغليظ در آينده
5-1 مديريت دقيق و
هوشمندانه فعاليتهاي پژوهشي
بعد از گذشت 8 سال از شروع فعاليتهاي پژوهشي
مستمر و متمركز، هدايت فعاليتهاي تحقيقاتي بايد با توجه به تجارب كسب شده و نياز
هاي آتي مجتمع انجام پذيرد. پرداختن به
مسائل اساسي و برنامهريزي بلند مدت جهت پرورش نيروهاي كارآمد بايد در سرلوحه قرار
گيرد. با قوي تر شدن بدنه نيروي انساني در
گير در امر تحقيقات، مديريت نيروها به مراتب مشكل تر و ظريف تر از قبل است. مشخص
كردن يك يا دو اولويت تحقيقاتي در هر واحد و فعاليت پي گيرانه براي رسيدن به نتايج
مطلوب با همكاري كاركنان واحد مربوطه مي توان يكي از راهكارهاي مناسب باشد.
يكي از آفت هاي شايع اكثر مراكز تحقيقاتي
پرداختن به امور غير تحقيقاتي و حاشيه اي است كه تاثير سوء زيادي بر جلوه بيروني
مراكز تحقيقاتي دارد. ارزش گذاري فعاليتهاي كاركنان تحقيقات صرفاً بايد بر اساس
امور تحقيقاتي انجام شده آن هم موثر در واحد عملياتي مربوط باشد. در صورت تحقق
چنين امري به طور خودكار كاركنان تحقيقاتي سعي مي كنند كه به دنبال تاثيرگذارترين
پروژه در خط توليد باشند.
اين نكته مهم را بايد همواره در نظر داشت كه
تحقيقات زماني جايگاه واقعي خود را بدست مي آورد كه نتايج مطلوب از فعاليتهاي
پژوهشي كه قابل ارائه به واحدهاي غير تحقيقاتي (عملياتي - توليدي) باشند، موجود
باشد. زنده بودن امر پژوهش در گرو فعاليت
مستمر و بي وقفه افراد درگير در تحقيقات است.
يكي از تفاوت هاي اصلي يك فرد عملياتي و تحقيقاتي در اين امر است كه فرد
تحقيقاتي افق وسيعتري را بايد ببيند و با اشراف به مسائل موجود جلوتر از زمانه خود
حركت كند.
5-2 ايجاد تغييرات
بنيادي تر در خط توليد
با توجه به كسب تجارب با ارزش در سالهاي گذشته
و بالا رفتن توان علمي افراد تحقيقاتي و عملياتي به نظر مي رسد كه مرحله پياده
كردن نتايج پژوهش انجام شده در مقياس بزرگتر و اجراي آنها در خط توليد فرا رسيده
است. در اين مرحله ممكن است به عمليات توليد واحدهايي اضافه شود و يا از آن كاسته
شود و وجود و يا عدم وجود تجهيزاتي در خط توليد كه در ابتداي طراحي كارخانه در نظر
گرفته نشده نمي تواند ملاك دقيقي براي قبول و يا رد نظريههاي جديد باشد. پذيرش
اين امر كه مي توان با تكميل تر كردن خط توليد فعلي بهرهوري را افزايش داد، يكي
از اساسيترين قدمهايي است كه بايد
برداشته شود. اين امر تنها در سايه نشان دادن توانمنديهاي موجود به مديران رده
بالا و ارائه نتايج كارهاي انجام شده امكان پذيراست.
5-3 ارزشگذاري عملكرد
واحد تحقيقاتي با تكيه بر شناخت و رفع مشكلات، نوآوريها و بهينه سازي
يكي از راههاي اعمال سياست هاي كلي در هر
سازماني طراحي و پياده كردن سيستم ارزشگذاري عملكرد واحدها و كاركنان است كه در
آن اهداف كلي سازمان در نظر گرفته شده باشد. در صورتي كه عملكرد واحدهاي مختلف
تحقيقات بر اساس ميزان تاثير آنها در روند كلي فرآيند توليد چه به صورت مستقيم و
يا غير مستقيم ارزيابي شود تحقيقات كاربردي به معناي واقعي نهادينه مي شود. اگر چه
اين راه مشكلات و موانع فراوان دارد و حتي در مواقعي به انجام رسيدن آن غير ممكن
به نظر مي رسد ولي تاثير آن عميق، پيوسته و دراز مدت است. سرعت پيشرفت در اين
فرايند بدليل ماهيت آن كم است و به همين دليل در اغلب موارد افراد سعي مي كنند كه
راههاي ساده تركه دردسرهاي كمتري دارد را در پيش بگيرند و به نحوي به فعاليتهاي
جنبي و فرعي اولويت بيشتري بدهند. مديريت
كلان با توجه به اهميت مسئله بايد به نحوي
فعاليتهاي انجام شده را ارزش گذاري نمايد تا افراد تشويق شوند تا در جهت
سياستهاي كلي سازمان حركت نمايند.
5-4 متناسب كردن برنامه هاي پژوهشي با توجه به سطح آگاهي كاركنان
در برنامه هاي پژوهشي ارائه شده، بالا رفتن
سطح آگاهي كلي كاركنان از فرآيند و عوامل موثر بر آن بايد در نظر گرفته شود . به بيان ديگر، افراد درگير در امر تحقيقات
همواره بايد چند قدم از افراد درگير در عمليات جلوتر باشند تا بتوانند تاثير گذار
باشند. يكي از مواردي كه اخيراً مشاهده
شده و مويد اين امر بوده مطالبي است كه از طرف شركتهاي سازنده خارجي تجهيزات مختلف
در ارائه شفاهي در مجتمع بيان مي شود. اين مطالب كه زماني كاركنان عملياتي را
كاملاً به خود جذب مي كرد امروزه به دليل افزايش معلومات افراد ديگر تازگي قبل را
ندارد و اين نشان از اين امر دارد كه براي
ارضاء و بر آورده كردن نيازهاي آموزشي و پژوهشي اين افراد بايد تلاش لازم را مصروف
داشت وگرنه زمينه مناسب جهت پذيرش فعاليتهاي تحقيقاتي فراهم نمي گردد.
5-5 استفاده از مراكز تحقيقاتي و دانشگاهها جهت انجام برخي از
پروژهها
با تخصصي و ريزتر شدن موضوعات پژوهشي نياز به
استفاده از توان مراكز تحقيقاتي ديگر بيشتر مي شود. در اين رابطه، تعريف دقيق عنوان و شرح خدمات
پروژهها يكي از مسئوليتهاي مهم واحد تحقيقاتي صنايع مي باشد. از آن جايي كه جهت انجام پروژه هاي امروزي به
تخصص هاي زيادي نياز است در نتيجه گسترش مراكز تحقيقاتي داخل صنايع با توجه به
هزينهها و بازار پر رقابت ديگر دنبال نمي شود و رويكرد جديد سفارش انجام تحقيقات
به مراكز معتبر از طرف صنايع، جايگاه خاصي در كشورهاي پيشرفته پيدا كرده است .
5-6 بهكارگيري آموزش
الكترونيكي جهت ارتقاء دانش فني كاركنان
با پيشرفت تكنولوژي چند رسانهاي، آموزش
كاركنان صنعتي وارد مرحله جديدي شده كه علاوه بر كاهش هزينه، كيفيت آموزشي را به
طور چشمگيري نيز ارتقاء داده است. اين روش
آموزشي كه خط توليد مدار است، مطالب بنيادي و فني را كه صرفاً در ارتباط مستقيم با
فرآيند توليد است را پوشش مي دهد. اين شيوه آموزشي و انتقال تجربيات مي تواند، نقش
موثري در افزايش آگاهي پايهاي و عملياتي كاركنان ايفا نمايد.
5-7 ارائه تجربيات موفق
تحقيقاتي به مديران رده بالاي سازمان
يكي از شيوههاي موثر گسترش فرهنگ پژوهش،
عرضه كردن نمونه هاي پژوهشي موفق به مديران رده بالا مي باشد كه تاثير بسزايي در
جلب توجه و اختصاص امكانات بيشتر به اين امر دارد. ارائه اين نمونهها بايد با در نظر داشتن
خصوصيات شغلي مديران انجام شود و از پرداختن به جزييات كه از جذابيت و گيرايي مطالب كم مي كند، پرهيز شود . در صورتي كه نتايج تحقيقات
انجام شده به طور مناسب در اختيار مديران قرار نگيرد، بين بدنه نيروي انساني
سازمان و مديران رده بالا فاصلهاي ايجاد مي شود كه ممكن است نتايج نامطلوبي به همراه
داشته باشد.
6- نتيجه گيري
1- در طي 8
سال گذشته، بيش از 40 پروژه تحقيقاتي كاربردي در كارخانه تغليظ مجتمع مس سرچشمه از
طريق حضور مستمر دانشجويان كارشناسي ارشد و دكتري، پرسنل امور تحقيقات و امور
تغليظ مجتمع و عقد قرارداد با مراكز تحقيقاتي و دانشگاهي به انجام رسيد.
2- موضوع
فعاليتهاي پژوهشي كاربردي انجام شده عمدتاً در سه محور شناخت فرآيند و مشكلات موجود، افزايش كارآيي و رفع مشكلات، وآشنايي با
تكنولوژيهاي جديد، خلاصه گرديد.
3- تجربه
جديد پژوهش مشاركتي كه هدف اصلي آن درگير كردن بدنه اصلي سيستم نيروي انساني متخصص
واحد عملياتي در پژوهش است در سال 1381 براي اولين بار به اجراء درآمد.
4- پژوهش
مشاركتي با معرفي فرآيند و تجهيزات هر واحد شروع مي شود و در مرحله بعد رفع مشكلات
موجود قرار دارد و در مرحله آخر كنترل و بهينهسازي فرآيند عمده فعاليت اين نوع
پژوهش بحساب ميآيد.
5- موضوعات و
سهم آنها در نشستهاي هفتگي كه در آن نتايج پژوهش مشاركتي ارائه گرديد بدين قرار
بودند: آشنايي با اصول فرآوري مواد (27%)، ارائه نتايج تحقيقات انجام شده(8/37%) ،
معرفي تكنولوژيهاي نو (9/18%) و آشنايي با عمليات (3/16%)
6- واحدهاي
شركت كننده و سهم آنها در پژوهش مشاركتي عبارت بودند از: متالورژي تغليظ(30%)،
امور تحقيقات(5/27%)، عمليات تغليظ(5/17%)، مكانيك تغليظ(5/2%) و طرح توسعه(5%)
تقدير و تشكر
از مديران، رئـيسان محترم امور تغليظ و امور
تحقيقات كه همواره پشتيبان فعاليتهاي تحقيقاتي بودهاند تقدير و تشكر ميشود. بر خود لازم مي دانم از كارشناسان محترم امور
تغليظ و امور تحقيقات كه بار اصلي كار را بر دوش كشيدهاند سهم زيادي در اجراي
موفقيت آميز پژوهش مشاركتي داشته اند تشكر ويژه نمايم. از مسئولان محترم دانشگاه شهيد باهنر كرمان
بخصوص دانشكده فني و بخش مهندسي معدن كه امكان حضور مرا در8 سال گذشته در مجتمع مس
سرچشمه فراهم كردهاند نيز قدرداني مي شود.
مراجع
1- ع صالحي و
ص بنيسي ، " ويژگيهاي مديريت تحقيق و توسعه در ژاپن ،" مجموعه مقالات
"سمينار تحقيق و توسعه در واحد هاي
صنعتي "، صص 89- 85 ، 6 - 7 آذر ماه 1375، مشهد مقدس .
2- ص بنيسي،
ع سام ، ن نوبري و آ پرتو آذر، "دستيابي به زبان مشترك بين صنعت و دانشگاه ،
" مجموعه مقالات "سمينار تحقيق و توسعه در واحد هاي صنعتي
"، صص 15- 14 ، 6 - 7 آذر ماه 1375، مشهد مقدس .
3- ع سام ، ص
بنيسي، ن نوبري و آ پرتو آذر، " بررسي ساختار بخش تحقيقات در مجتمع مس سرچشمه
" مجموعه مقالات "، سمينار تحقيق
و توسعه در واحد هاي صنعتي "، صص 273- 263 ، 6 - 7 آذر ماه 1375، مشهد
مقدس .
4- ع سام، ص
بنيسي ، ع سعيد و آ پرتوآذر،" نقش تحقيق در بهره وري، مجموعه مقالات "همايش صاحب نظران ودست انداركاران معدن"
صص 310- 302 ، 4 آذر 1375.
5- ص بنيسي ،
ع سام ، س ح خوشرو ، ن نوبري و آ پرتوآذر، " بررسي شيوه هاي اتخاذ شده در
برقراري ارتباط صنعت و دانشگاه در مجتمع مس سرچشمه"، اولين كنگره بين المللي و چهارمين كنگره سراسري همكاريهاي دولت ، دانشگاه
و صنعت براي توسعه ملي" ، دانشگاه صنعتي امير كبير ، مجموعه مقالات
صص216- 225، 31-29 ارديبهشت 1377 .
6- ص بنيسي،
س ح خوشرو و ع مصطفوي " الگويي جهت ترويج و قانونمند نمودن فعاليتهاي پژوهشي
در دانشگاهها" اولين كنفرانس علمي بررسي مسائل پژوهشي كشور، مركز تحقيقات
علمي وزارت فرهنگ و آموزش عالي، 29-30 ارديبهشت 1378.
7- ص بنيسي ،
س ح خوشرو و ع مصطفوي ، “ الگويي جهت ترويج و تعميق ارتباط دانشگاه با صنعت “
دومين كنگره بين المللي و پنجمين كنگره ملي همكاريهاي سراسري دولت ،دانشگاه و صنعت
براي توسعه ملي " 31 ارديبهشت تا 2 خرداد، دانشگاه خواجه نصرالدين طوسي ، صص
125-135، 1379
8- ص بنيسي،
" بررسي پيشرفت كار امور تحقيقات و مطالعات مجتمع مس سرچشمه در سالهاي 74-76
" گزارش ارائه شده به مجتمع مس سرچشمه ، مهر 1376
9- ص بنيسي،
" كارنامه شش سال تحقيق - مروري بر فعاليتهاي پژوهشي انجام شده در واحد
فرآوري امور تحقيقات و مطالعات و امور تغليظ مجتمع مس سرچشمه" گزارش ارائه
شده به مجتمع مس سرچشمه ، مهر1380
10- ص بنيسي، " امور تحقيقات و مطالعات
مجتمع مس سرچشمه: حال و آينده" گزارش ارائه شده به مجتمع مس سرچشمه ،مرداد
1381